De wintersoldenperiode, die zaterdag afloopt, sluit af met een uitgesproken teleurstelling voor de Belgische modehandel. Uit een bevraging van Mode Unie en Unizo blijkt dat maar liefst twee derde van de retailers minder verkocht dan vorig jaar. Het optimisme van begin januari is omgeslagen in zorgen over de toekomst van de sector.
Wat begon met hoopvolle verwachtingen, eindigt in mineur. De zelfstandige moderetailers, die bij de start van de solden nog rekenden op een “succesvolle en drukke koopjesperiode” na een moeilijk winterseizoen, moeten nu de realiteit onder ogen zien: de verkoopcijfers blijven achter bij die van een jaar eerder.
“Consumenten zijn het grijze weer en de negatieve berichtgeving beu”, vat Isolde Delanghe, directeur van Mode Unie, de sfeer samen. Die combinatie van factoren blijkt funest geweest voor de kassaklank in de winkelstraten.
Eerst te koud, dan te warm
De koopjesperiode begon meteen al moeizam. Tijdens de eerste soldendagen zorgde sneeuwval ervoor dat potentiële klanten thuisbleven – begrijpelijk, maar pijnlijk voor retailers die net op die eerste dagen veel omzet verwachtten. Maar net toen het weer verbeterde, sloeg het door naar het andere uiterste: bijzonder milde wintertemperaturen maakten dat consumenten weinig reden zagen om nog winterkleding aan te schaffen, ook niet tegen gereduceerde prijzen.
“Klanten shoppen bewust en kopen enkel wanneer ze iets nodig hebben. Te warm winterweer zorgt er bijgevolg voor dat ze afzien van hun aankopen”, legt Delanghe uit. Het is een trend die retailers steeds vaker ervaren: consumenten worden selectiever en kopen minder impulsief. Wanneer de thermometer half januari 12 graden aanwijst, voelt een dikke winterjas – hoe goedkoop ook – simpelweg niet als een noodzakelijke investering.
Geopolitieke onrust weegt op consumentenvertrouwen
Maar het weer alleen verklaart de teleurstellende cijfers niet volledig. Ook de “woelige geopolitieke situatie” speelt volgens de brancheorganisaties een rol. Hoewel Delanghe niet preciseert welke internationale ontwikkelingen ze bedoelt, is het een feit dat onzekerheid – of die nu voortkomt uit internationale conflicten, economische spanningen of politieke instabiliteit – consumenten voorzichtiger maakt met hun bestedingen.
Dit fenomeen is niet nieuw. Eerder onderzoek toonde al aan dat negatief nieuws het consumentenvertrouwen kan aantasten, zelfs wanneer de directe impact op de portemonnee van individuele huishoudens beperkt blijft. Mensen houden hun hand op de knip, “voor het geval dat”, en dat gaat vaak ten koste van niet-essentiële aankopen zoals mode.
Slechts minderheid draait positieve cijfers
De cijfers liegen er niet om: slechts 17 procent van de bevraagde retailers verkocht tijdens deze soldenperiode meer dan tijdens de vorige editie. Dat betekent dat ruim acht op de tien winkels ofwel vergelijkbare cijfers draaiden, ofwel – in de meeste gevallen – achteruitgingen.
De reactie van de sector is pragmatisch, maar weinig bemoedigend voor wie de dynamiek van de modehandel volgt. Om de “woelige tijden” het hoofd te bieden, passen veel handelaars hun inkoopgedrag aan. Het merendeel kocht voor de afgelopen wintercollectie al 12,5 procent minder kledij in. En ook voor het komende winterseizoen kondigt zich eenzelfde inkrimping aan.
Deze voorzichtigheid is begrijpelijk vanuit bedrijfseconomisch oogpunt – wie minder inkoopt, zit niet met te veel voorraad als de verkoop tegenvalt – maar het is tevens een teken van weinig vertrouwen in de nabije toekomst. Kleinere collecties betekenen minder keuze voor de klant, wat op zijn beurt weer impact kan hebben op de aantrekkelijkheid van fysieke winkels.
Zoektocht naar alternatieven
Retailers zoeken ondertussen naar andere manieren om klanten te bereiken en te binden. Er wordt ingezet op online zichtbaarheid, het creëren van een “beleving” in de winkel en intensievere klantenbinding. Het zijn strategieën die je vaker hoort in een retail-omgeving die onder druk staat: wanneer volumegroei moeilijk te realiseren is, moet de waarde per klant omhoog.
Of deze aanpak voldoende zal zijn, blijft de vraag. Online zichtbaarheid vergt investeringen in platforms, content en advertising – kosten die niet alle zelfstandige ondernemers even makkelijk kunnen dragen. En “beleving creëren” klinkt aantrekkelijk, maar vereist creativiteit, investeringen in winkelinrichting en personeel, en een grondige kennis van wat klanten vandaag verwacht.
Structurele uitdagingen overstijgen soldenperiode
Delanghe benadrukt dat de problemen niet beperkt blijven tot de koopjesperiode. “Het zijn uitdagende tijden voor de sector”, stelt ze. Een groot deel van de zorgen richt zich op de concurrentie van buitenlandse onlinespelers.
“Internationale online spelers overspoelen onze markt met spullen van lage kwaliteit aan spotprijzen en negeren daarbij onze wetgevingen rond marktpraktijken en veiligheid”, aldus de directeur. Het is een klacht die de Mode Unie al langer uit, en die resoneert met vergelijkbare geluiden uit andere sectoren van de retail.
De organisatie is dan ook “erg tevreden” over de zogenaamde pakjestaks – een belastingmaatregel die bedoeld is om het speelveld tussen Belgische retailers en buitenlandse webshops gelijker te trekken. Tegelijk vraagt Mode Unie de Belgische overheden om verdere stappen te zetten richting een “gelijker speelveld”.
Kritische bedenkingen bij sectorstandpunt
Toch zijn er ook kanttekeningen te plaatsen bij dit betoog. De vraag of een pakjestaks of andere regelgeving daadwerkelijk structurele oplossingen biedt, blijft open. Consumenten worden steeds prijsbewuster en hebben via het internet toegang tot een wereldwijd aanbod. Lokale retailers kunnen zich daar niet tegen afschermen door enkel te wijzen op kwaliteitsverschillen of oneerlijke concurrentie.
Bovendien blijft het discutabel of alle problemen van de Belgische modehandel veroorzaakt worden door externe factoren. Ook interne uitdagingen – zoals de aanpassingsvermogen aan veranderende consumentenvoorkeuren, investeringen in digitalisering en de kwaliteit van de winkelervaring – spelen een rol.
Laatste koopjesdag moet redding brengen
De Mode Unie verwacht wel dat de laatste koopjesdag van zaterdag de negatieve cijfers “nog wat zal goedmaken”. Of dat optimisme gegrond is, zal snel blijken. Historisch gezien trekt de laatste soldendag inderdaad vaak nog extra bezoekers, op zoek naar de allerlaatste kortingen.
Voor de sector als geheel zal één goede dag echter niet volstaan om het tij te keren. De uitdagingen waar de Belgische modehandel voor staat – van wisselvallig weer tot mondiale concurrentie, van veranderend consumentengedrag tot geopolitieke onrust – vereisen meer dan kortetermijnoplossingen. De vraag is of de sector, met of zonder overheidssteun, voldoende veerkracht heeft om zich aan te passen aan een snel veranderende retailrealiteit.
