Cybercriminelen maken gebruik van kunstmatig gegenereerde videobeelden van de Belgische vorst om hooggeplaatste slachtoffers op te lichten. Het federaal parket onderzoekt de zaak, nadat minstens één slachtoffer geld heeft overgemaakt.
Criminelen hebben een geraffineerde oplichtingsmethode ontwikkeld waarbij ze zich voordoen als koning Filip, compleet met videogesprekken die vermoedelijk met kunstmatige intelligentie zijn gegenereerd. Het federaal parket bevestigt dat er een strafrechtelijk onderzoek loopt naar de fraude, waarbij ook de identiteiten van hoge ambtenaren worden misbruikt.
Hoe de oplichting werkt
De daders richten zich bewust op een selecte doelgroep: buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders, Belgische bedrijfsleiders en families met mogelijke banden met het koningshuis. Sinds begin 2024 benaderen ze potentiële slachtoffers via verschillende kanalen: telefonisch, via Whatsapp of per e-mail.
Het opvallendste element in de recente golf, die begin januari 2025 is vastgesteld, is het gebruik van videogesprekken. Slachtoffers krijgen een uitnodiging voor een videocall waarin ze geacht worden rechtstreeks met de koning te spreken. Het federaal parket meldt dat deze beelden “mogelijk gegenereerd zijn door artificiële intelligentie” – een techniek die steeds toegankelijker wordt en waarbij deepfakes vrijwel niet meer van echt te onderscheiden zijn.
Naast de identiteit van koning Filip maken de oplichters ook misbruik van Vincent Houssiau, kabinetschef van de koning, en generaal-majoor Stéphane Dutron, hoofd van de militaire inlichtingendienst ADIV. Door zich voor te doen als meerdere hooggeplaatste figuren proberen de criminelen hun verhaal geloofwaardiger te maken.
Verschillende verhaallijnen
In de eerste fase van de oplichtingspraktijken, die vorig jaar begonnen, draaiden de verhalen om gegijzelde Belgische journalisten in Syrië. Slachtoffers werden gevraagd financiële steun te verlenen voor hun vermeende bevrijding. Hoewel de meeste benaderde personen het bedrog doorhadden, is er in minstens één geval wel degelijk geld overgemaakt. Het parket geeft geen details over het bedrag of de exacte omstandigheden.
Recent is daar een nieuwe variant bijgekomen: bedrijfsleiders ontvangen valse uitnodigingen voor een galadiner dat zou worden georganiseerd door de Koning Boudewijnstichting. Bij deze uitnodigingen wordt gevraagd om bijdragen of sponsoring voor het evenement.
Koning Boudewijnstichting waarschuwt
De Koning Boudewijnstichting heeft in een afzonderlijke verklaring benadrukt dat alle dergelijke oproepen frauduleus zijn. De stichting wijst erop dat zij nooit op deze manier om financiële steun vraagt en roept geadresseerden op om geen gehoor te geven aan deze verzoeken. Elke melding van een verdachte uitnodiging wordt doorgegeven aan het federaal parket.
Voor bedrijfsleiders die mogelijk worden benaderd, kan dit extra verwarrend zijn. De Koning Boudewijnstichting organiseert wel degelijk evenementen en vraagt regelmatig om donaties voor goede doelen – wat de oplichters uitbuiten door zich voor te doen als legitieme vertegenwoordigers van de instelling.
Bredere context: AI maakt oplichting geloofwaardiger
Het gebruik van AI-gegenereerde video’s markeert een nieuwe fase in digitale oplichting. Waar criminelen vroeger afhankelijk waren van geschreven berichten of stemimitatie, kunnen ze nu overtuigende bewegende beelden creëren. Deze technologie, oorspronkelijk ontwikkeld voor entertainment en technologische innovatie, wordt steeds vaker misbruikt voor fraude.
Experts waarschuwen al langer voor deze ontwikkeling. Deepfake-technologie wordt niet alleen ingezet voor misleidende videoboodschappen van publieke figuren, maar ook voor CEO-fraude, waarbij criminelen zich voordoen als hooggeplaatste leidinggevenden om werknemers te bewegen geld over te maken.
Het feit dat de oplichters zich specifiek richten op mensen met mogelijke banden met het koningshuis suggereert een gedetailleerde voorbereiding. Vermoedelijk verzamelen de daders eerst informatie over hun doelwitten via sociale media, zakelijke netwerken of andere openbare bronnen.
Onderzoek en aanpak
Het federaal parket heeft de zaak in handen genomen en werkt samen met de Federal Computer Crime Unit (FCCU) en andere gespecialiseerde diensten van de federale politie. Het onderzoek moet uitwijzen wie er achter de oplichting zit en of er internationale banden zijn – vergelijkbare AI-gestuurde fraude komt steeds vaker voor in verschillende landen.
Voor potentiële slachtoffers geldt het advies: wees extra alert bij onverwachte financiële verzoeken, ook als ze afkomstig lijken van gezaghebbende bronnen. Het koningshuis en officiële instellingen vragen nooit op deze manier om geld. Bij twijfel kan contact worden opgenomen met de betreffende instelling via officiële, geverifieerde kanalen – niet via de contactgegevens die in het verdachte bericht zijn vermeld.
De zaak onderstreept hoe technologische vooruitgang nieuwe risico’s met zich meebrengt, ook voor goedbedoelende mensen met financiële middelen die bereid zijn maatschappelijke doelen te steunen.
